پالس اکسیمتر چیست؟

پالس اکسیمتری روشی غیرتهاجمی برای اندازه‌گیری سطح اکسیژن خون (SpO2) و ضربان قلب بیمار است. به طور خلاصه، پالس اکسیمتری روشی ساده و بدون درد برای این است که ببینیم اکسیژن‌رسانی به نقاط مختلف بدن چگونه است و تپش قلب هر چند وقت یک بار انجام می‌شود. دستگاه‌هایی که این کار را انجام می‌دهند انواع مختلفی دارند و به آن‌ها پالس اکسیمتر گفته می‌شود. همه‌ی این دستگاه‌ها از طول موج نور برای اندازه‌گیری میزان اکسیژن خون استفاده می‌کنند. از پالس‌اکسیمترها برای ارزیابی میزان دریافت اکسیژن بیمار در طول فعالیت‌های شدید، در زمان مصرف داروهای خاص و در حین عمل جراحی استفاده می‌شود.

امروزه در پزشکی از پالس اکسیمتری برای بررسی روند بیماری‌های مختلف و دستیابی به درمان مؤثر استفاده می‌شود. در اغلب مواقع، پالس اکسیمتر انگشتی مورد استفاده قرار می‌گیرد، دستگاهی ساده و سبک که به انگشت اشاره متصل می‌شود. با اختراع پالس اکسیمترهای انگشتی شخصی، افرادی با بیماری ریوی انسدادی مزمن (COPD)، آسم، نارسایی احتقانی قلب (CHF) و یا بیماری‌های دیگر می‌توانند، چه در خانه و چه در حال رفت و آمد بیرون از خانه، به سرعت متوجه تغییرات غیر طبیعی در نبض یا سطح اکسیژن خون شوند که به آن‌ها کمک می‌کند وضعیت بیماری را بهتر کنترل کنند.






برای درک نحوه‌ی عملکرد پالس اکسیمتر لازم است واکنش هموگلوبین به طول موج‌های مختلف را بدانید. هموگلوبین پروتئین حامل اکسیژن در گلبول‌های قرمز خون است. هموگلوبین بدون اکسیژن (دی اکسی هموگلوبین) به رنگ بنفش تیره است ولی وقتی از اکسیژن اشباع شده باشد (اکسی هموگلوبین) به رنگ قرمز روشن در می‌آید. اکسی هموگلوبین وقتی در معرض نورهای با طول موج مختلف قرار گیرد بیشتر اشعه‌ی فروسرخ جذب می‌کند، در حالی که دی اکسی هموگلوبین نور قرمز بیشتری جذب می‌کند.

عملکرد پالس اکسیمتر انگشتی به این صورت است که نور قرمز و فروسرخ را به انگشتان می‌تاباند؛ با گذر نور از انگشت، سنسور نوری دستگاه مقدار نور قرمز و فروسرخ انتقال یافته را اندازه‌گیری می‌کند. این فرآیند به دستگاه اجازه می‌دهد میزان اشباع اکسیژن خون و همچنین ضربان قلب را ارزیابی کند. در ارز چند ثانیه محاسبه، این مقادیر به صورت درصد SpO2 و تعداد ضربان در دقیقه (bpm) بر روی صفحه نمایشگر پالس اکسیمتر نمایش داده می‌شوند.





به طور معمول، بیش از ۸۹ درصد خون باید حامل اکسیژن باشد. این سطحی از اشباع اکسیژن است که سلول‌های بدن برای حفظ سلامتی به آن نیاز دارند. گرچه داشتن اشباع اکسیژن پایین‌تر از این مقدار، به صورت موقت، آسیبی ایجاد نمی‌کند، تکرار این موضوع ممکن است برای فرد خطرآفرین باشد.

سطح اشباع اکسیژن ۹۵٪ برای بیشتر افراد سالم عادی طلقی می‌شود. ۹۲٪ نشان‌دهنده‌ی هایپوکسمی یا کمبود اکسیژن مورد نیاز بافت‌های بدن است.

پالس اکسیمتری اغلب تستی با دقت بالا محسوب می‌شود، مخصوصاً اگر از دستگاه‌های با کیفیت موجود در بیشتر بیمارستان‌ها و مراکز درمانی استفاده شده باشد. نتایج بدست آمده از دستگاه پالس اکسیمتر ممکن است تا ۲ درصد خطا در هر جهت داشته باشند. مثلاً اگر دستگاه سطح اکسیژن خون شما را ۸۲ درصد نشان دهد، سطح اشباع اکسیژن واقعی ممکن است هرجایی در فاصله‌ی ۸۰ تا ۸۴ درصد قرار داشته باشد. اما باید توجه کرد عواملی مانند حرکت، دما و یا داشتن لاک ناخن ممکن است دقت دستگاه پالس اکسیمتر را تحت تأثیر قرار دهند.