ونتیلاتور چیست؟

دستگاه ونتیلاتور  که به آن ونتیلاتور مکانیکی هم گفته می‌شود، ماشینی است که وقتی فرد خود قادر به تنفس هوای کافی نیست از آن استفاده می‌شود تا وظیفه‌ی تنفس را بر عهده بگیرد. گاهی به ونتیلاتور، رسپیراتور یا ماشین تنفس هم گفته می‌شود. بیمار به دلایل مختلفی ممکن است نیاز به استفاده از ونتیلاتور داشته باشد، اما کمبود سطح اکسیژن یا نفس تنگی ناشی از عفونت‌هایی مانند ذات‌الریه از رایج‌ترین دلایل هستند.




دستگاه ونتیلاتور کاربردهای مختلفی دارد. از جمله این کاربردها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- رساندن اکسیژن با غلظت بالا به ریه‌های بیمار.

- کمک به خروج کربن‌دی‌اکسید از بدن.

- کمک به کاهش انرژی مورد نیاز بیمار برای نفس کشیدن، تا بدن بتواند روی مبارزه با عفونت یا به طور کلی بر روی درمان تمرکز کند.

- نفس کشیدن برای فردی که به دلیل آسیب به سیستم عصبی، مانند مغز یا نخاع، و یا به دلیل ضعف عضلات، خود قادر به تنفس نیست.

- نفس کشیدن برای فردی که به دلیل عفونت شدید، تجمع سموم در بدن و یا سوء مصرف مواد مخدر هوشیاری خود را از دست داده است.

نحوه‌ی عملکرد دستگاه ونتیلاتور : وقتی فرد نیاز به ونتیلاتور داشته باشد، درمانگر لوله‌ای به نام لوله‌ تراشه (لوله ET) را از طریق بینی یا دهان وارد نای بیمار می‌کند. سمت دیگر این لوله به دستگاه ونتیلاتور متصل می‌شود. لوله تراشه و ونتیلاتور چندین کار مختلف انجام می‌دهند. ونتیلاتور مخلوطی از هوا و اکسیژن را به ریه‌های بیمار هدایت می‌کند تا به بدن اکسیژن‌رسانی کند. دستگاه همچنین می‌تواند با نگه داشتن سطح پایینی از فشار، که به آن فشار مثبت انتهای بازدمی (PEEP) گفته می‌شود، از بسته شدن کیسه‌های هوایی در ریه جلوگیری کند. لوله تراشه این امکان را به پزشک و پرستاران می‌دهد که با مکش مخاط را از نای بیمار خارج کنند.




اگر فرد مثلاً به دلیل تومور دچار انسداد در ناحیه‌ی نای شده باشد، یا به هر دلیلی نیاز به استفاده‌ی طولانی مدت از دستگاه ونتیلاتور داشته باشد، ممکن است جراحی تراکستومی یا نای‌شکافی لازم باشد. در عمل تراکستومی، جراح سوراخی در گردن و نای بیمار ایجاد می‌کند، سپس لوله‌ای به نام لوله‌ی تراکستومی را وارد سوراخ می‌کند. سر دیگر لوله‌ی تراکستومی به ونتیلاتور متصل می‌شود. این لوله تا هر زمان که لازم باشد می‌تواند در گردن بیمار باقی بماند. اما لازم نیست دائماً سر جایش باشد و بیمار می‌تواند هر موقع به آن نیاز ندارد آن را خارج کند. فرد می‌تواند با لوله‌ی تراکستومی حرف بزند و غذا بخورد.

ونتیلاتور خود برای بیمار دردی ایجاد نمی‌کند. اما لوله‌آن ممکن است باعث ناراحتی، سرفه و یا حالت تهوع شود. وقتی لوله تراشه از بین تارهای صوتی عبور کرده و وارد نای شده باشد، فرد نمی‌تواند صحبت کند. همچنین بیمار هنگام استفاده از لوله تراشه نمی‌تواند چیزی بخورد.

ممکن است فرد هنگام هدایت شدن هوا به داخل ریه‌ها احساس ناراحتی کند. گاهی ممکن است فرد در زمانی که ونتیلاتور هوا را به داخل بدن هدایت می‌کند، سعی کند بازدم انجام دهد. این کار نوعی مبارزه در مقابل عملکرد ونتیلاتور است و مانع از کمک به تنفس بیمار می‌شود. ممکن است برای رفع احساس ناراحتی ناشی از لوله برای بیمار داروی مسکن تجویز شود.